CAPELA PAPAL
—————————–————
EPIFANIA DO SENHOR
SOLENIDADE
FECHAMENTO DA PORTA SANTA E
CONCELEBRAÇÃO EUCARÍSTICA
PRESIDIDA PELO SANTO PADRE
BENTO VIII
BASÍLICA DE SÃO PEDRO, NO VATICANO
VI.I.MMXXVI
ENCERRAMENTO DO JUBILEU ORDINÁRIO DE 2025
—————————–————
RITOS DE ENCERRAMENTO
SAUDAÇÃO
1. Quando todos estiverem reunidos nos lugares que forem previamente indicados, dada a hora marcada, o Santo Padre dirige-se para a sede preparada junto à Porta Santa enquanto se canta o hino do Jubileu de 2025 Peregrinos de esperança (Pellegrini di speranza).
Terminado o canto, o Santo Padre e os fiéis, todos de pé, fazem o sinal da cruz, enquanto o Santo Padre, voltado para o povo, diz:
In nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti.
O povo responde:
Amen.
2. Em seguida, o Santo Padre, abrindo os braços, saúda o povo:
Deus spei, qui omni gaudio et pace in credendo replet nos, in virtute Spiritus Sancti, sit cum omnibus vobis.
O povo responde:
Et cum spiritu tuo.
3. Em seguida, exorta os fiéis com as seguintes palavras:
[PT] Irmãos caríssimos, como peregrinos da esperança, buscamos o caminho da vida à luz da Palavra de Deus e de sua misericórdia sem limites; o Pão descido do céu sustentou o nosso caminho, e o amor de Cristo nos impulsionou à conversão, à fraternidade e à busca da justiça e da paz. Com espírito agradecido, dispomo-nos a fechar esta Porta Santa, atravessada por uma multidão de fiéis, certos de que o bom Pastor mantém sempre aberta a porta do seu coração para nos acolher todas as vezes que nos sentimos cansados e oprimidos. Guiados pelo Espírito Santo, unimos a nossa voz à de toda a Igreja no louvor ao Pai, que enviou o seu Filho, luz do mundo.
[ES] Hermanos carísimos, como peregrinos de la esperanza buscamos el camino de la vida a la luz de la Palabra de Dios y de su misericordia sin límites; el Pan bajado del cielo sostuvo nuestro caminar, y el amor de Cristo nos impulsó a la conversión, a la fraternidad y a la búsqueda de la justicia y de la paz. Con espíritu agradecido, nos disponemos a cerrar esta Puerta Santa, atravesada por una multitud de fieles, seguros de que el buen Pastor mantiene siempre abierta la puerta de su corazón para acogernos todas las veces que nos sentimos cansados y oprimidos. Guiados por el Espíritu Santo, unimos nuestra voz a la de toda la Iglesia en la alabanza al Padre, que envió a su Hijo, luz del mundo.
4. Guarda-se, então, alguns instantes em silêncio. Depois o Coro entoa solenemente o responsório:
R/. Te Deum laudámus: te Dóminum confitémur.
E o repete após cada invocação do Santo Padre.
5. Então o Santo Padre, de mãos unidas, reza as invocações:
Benedicimus te, misericors Deus, semper laus tua in ore nostro, teque clamamus quia rectum est verbum tuum et omnia opera tua in fide, plena est terra misericordia tua.
O coro entoa o responsório.
Qui fecisti populo tuo magna: misericordiam tuam largitus es et ad conversionem nos vocasti; fidem nostram corroborasti, et nostram spem firmasti.
O coro entoa o responsório.
Clauditur hæc Ianua Sancta, non vero porta clementiæ tuæ, quia allevas iugiter omnes qui corruunt et erigis depressos et aperis tu manum tuam et imples confidentes tibi in beneplacito.
O coro entoa o responsório.
Deus aeternus Nunc te, Deus fidelis, supplices rogamus, ut dilectionis tuæ patefacias thesauros et concedas nos, in novitate vitæ perseverantes, spei, quæ non confundit, esse testes, ut, peregrinatione peracta, fidenter domus tuæ pulsantes ianuam, de ligno vitæ edere valeamus.
O coro entoa o responsório.
Tibi, Deo Patri omnipotenti, per Christum Dominum nostrum, in unitate Spiritus Sancti, omnis honor et gloria per omnia sæcula sæculorum.
Ao terminar, o coro aclama solenemente:
Amen.
FECHAMENTO DA PORTA SANTA
6. Depois o Santo Padre recebe a mitra e a férula e dirige-se à frente da Porta Santa. Enquanto isso o coro entoa o hino Ó Chave de Davi (O clavis David).
7. Ao fim do hino, ainda de mitra mas sem a férula, o Santo Padre aproxima-se e ajoelha-se no limiar da Porta Santa e ali permanece em oração.
Em seguida, levanta-se e, em silêncio, fecha a Porta Santa.
PROCISSÃO
8. Depois o Santo Padre retorna à sede e impõe incenso no turíbulo. Em seguida, precedido pelos ministros do incenso e da cruz e pelos concelebrantes em ordem de precedência, segue em procissão para a Missa. Enquanto isso, canta-se o hino Cristãos, vinde todos (Adeste, fideles) seguido da Antífona de Entrada.
9. Chegando ao Altar da Confissão, todos veneram-no e seguem diretamente para os seus lugares.
O Santo Padre, porém, chegando em frente à Confissão, venera e incensa a imagem do Menino Jesus.
Em seguida, dirige-se ao altar, onde depõe o pluvial e se reveste da casula. Em seguida, venera-o em sinal de veneração, beija-o e e incensa a cruz e o altar. Depois, segue para a sede.
RITOS INICIAIS
HINO DE LOUVOR
10. Em seguida, canta-se o hino Glória a Deus nas alturas (Gloria in excélsis Deo).
ORAÇÃO COLETA
11. Terminado o hino, de mãos unidas, o Santo Padre diz:
Oremos.
E todos oram com o Santo Padre, por algum tempo, em silêncio.
Então o Santo Padre, de braços abertos, reza a oração coleta;
Ó Deus, que hoje revelastes o vosso Filho Unigênito às nações, guiando-as pela estrela, concedei benigno a nós, que já vos conhecemos pela fé, sermos conduzidos à contemplação da vossa face no céu. Por nosso Senhor Jesus Cristo, vosso Filho, que é Deus, e convosco vive e reina, na unidade do Espírito Santo, por todos os séculos dos séculos.
ao terminar, o povo aclama:
Amém.
LITURGIA DA PALAVRA
PRIMEIRA LEITURA
(Is 60,1-6)
Apareceu sobre ti a gloria do Senhor.
12. O leitor dirige-se ao ambão para proclamar a primeira leitura, que todos ouvem sentados.
Lectura del libro de Isaías. ¡Levántate y resplandece, Jerusalén, porque llega tu luz; la gloria del Señor amanece sobre ti! Las tinieblas cubren la tierra, la oscuridad los pueblos, pero sobre ti amanecerá el Señor, y su gloria se verá sobre ti. Caminarán los pueblos a tu luz, los reyes al resplandor de tu aurora. Levanta la vista en torno, mira: todos esos se han reunido, vienen hacia ti; llegan tus hijos desde lejos, a tus hijas las traen en brazos. Entonces lo verás, y estarás radiante; tu corazón se asombrará, se ensanchará, porque la opulencia del mar se vuelca sobre ti, y a ti llegan las riquezas de los pueblos. Te cubrirá una multitud de camellos, dromedarios de Madián y de Efá. Todos los de Saba llegan trayendo oro e incienso, y proclaman las alabanzas del Señor.
Para indicar o fim da leitura, o leitor aclama:
Verbum Dómini.
Todos respondem:
Deo grátias.
Após as leituras, é aconselhável um momento de silêncio para meditação.
SALMO RESPONSORIAL
(Sl 97(98),1.2-3ab.3cd-4.5-6 (R. 3cd))
13. O salmista ou cantor canta o salmo, e o povo, o refrão.
R/. As nações de toda a terra, hão de adorar-vos, ó Senhor!
SEGUNDA LEITURA
(Ef 3,2-3a,5-6)
Agora foi-nos revelado
que os pagãos são co-herdeiros das promessas.
14. A segunda leitura, o leitor a proclama do ambão como descrito acima.
A reading from the Letter to the Ephesians. Brothers and sisters: You have heard of the stewardship of God’s grace that was given to me for your benefit, namely, that the mystery was made known to me by revelation. It was not made known to people in other generations as it has now been revealed to his holy apostles and prophets by the Spirit: that the Gentiles are coheirs, members of the same body, and copartners in the promise in Christ Jesus through the gospel.
Para indicar o fim da leitura, o leitor aclama:
Verbum Dómini.
Todos respondem:
Deo grátias.
EVANGELHO
(Mt 2,1-12)
Viemos do Oriente adorar o Rei.
15. Segue-se o canto de aclamação.
16. Enquanto isso, o Santo Padre, coloca incenso no turíbulo. O diácono, que vai proclamar o Evangelho, inclinando-se profundamente diante do Santo Padre, pede a bênção em voz baixa:
Dá-me a tua bênção.
O Santo Padre diz em voz baixa:
O Senhor esteja em teu coração e em teus lábios para que possas anunciar dignamente o seu Evangelho: em nome do Pai e do Filho ✠ e do Espírito Santo.
O diácono faz o sinal da cruz e responde:
Amém.
17. O diácono dirige-se ao ambão, acompanhado pelos ministros com o incenso e as velas, e diz:
Dóminus vobíscum.
O povo responde:
Et cum spíritu tuo.
O diácono diz:
✠ Léctio sancti Evangélii secúndum Ioannem.
O povo responde:
Então o diácono incensa o livro e proclama o Evangelho.
Tendo nascido Jesus na cidade de Belém, na Judeia, no tempo do rei Herodes, eis que alguns magos do Oriente chegaram a Jerusalém, perguntando: "Onde está o rei dos judeus, que acaba de nascer? Nós vimos a sua estrela no Oriente e viemos adorá-lo". Ao saber disso, o rei Herodes ficou perturbado, assim como toda a cidade de Jerusalém. Reunindo todos os sumos sacerdotes e os mestres da Lei, perguntava-lhes onde o Messias deveria nascer. Eles responderam: "Em Belém, na Judeia, pois assim foi escrito pelo profeta: E tu, Belém, terra de Judá, de modo algum és a menor entre as principais cidades de Judá, porque de ti sairá um chefe que vai ser o pastor de Israel, o meu povo". Então Herodes chamou em segredo os magos e procurou saber deles cuidadosamente quando a estrela tinha aparecido. Depois os enviou a Belém, dizendo: "Ide e procurai obter informações exatas sobre o menino. E, quando o encontrardes, avisai-me, para que também eu vá adorá-lo". Depois que ouviram o rei, eles partiram. E a estrela, que tinham visto no Oriente, ia adiante deles, até parar sobre o lugar onde estava o menino. Ao verem de novo a estrela, os magos sentiram uma alegria muito grande. Quando entraram na casa, viram o menino com Maria, sua mãe. Ajoelharam-se diante dele, e o adoraram. Depois abriram seus cofres e lhe ofereceram presentes: ouro, incenso e mirra. Avisados em sonho para não voltarem a Herodes, retornaram para a sua terra, seguindo outro caminho.
18. Terminado o Evangelho, o diácono aclama:
Verbum Dómini.
O povo responde:
Laus tibi, Christe.
19. Depois leva o livro ao Santo Padre, que beija o livro e abençoa os fiéis.
ANÚNCIO DA PÁSCOA E DAS FESTAS MÓVEIS
20. Em seguida, estando ainda todos em pé, canta-se, do ambão, o Anúncio da Páscoa e das festas móveis.
HOMILIA
21. Depois, como de costume, o Santo Padre faz a homilia.
SÍMBOLO
(Niceno-constantinopolitano)
22. Acabada a homilia, canta-se o símbolo.
ORAÇÃO DOS FIÉIS
23. Em seguida, faz-se a oração dos fiéis.
Irmãos caríssimos, a graça do Natal de Cristo Senhor, fonte de uma esperança que não decepciona, acompanhe os nossos passos de peregrinos no caminho do bem; com esta confiança, fortalecidos pela experiência jubilar, supliquemos cantando ao Pai que está nos céus: Gloria tibi, Christe, gentibus manifestate, spes nostra!
— Por la santa Iglesia, para que, iluminada por la estrella que es Cristo, continúe manifestando al mundo el rostro misericordioso del Padre y, al clausurar este Año Jubilar, permanezca siempre con las puertas abiertas por la caridad, la verdad y la esperanza. Dominum deprecemur:
— Por el Santo Padre, por los obispos, presbíteros y diáconos, para que, como guías del Pueblo de Dios, sean signos luminosos de comunión y de unidad, conduciendo a los fieles por los caminos del Evangelio, incluso cuando las Puertas Santas se cierran, pero el corazón de la Iglesia permanece abierto. Dominum deprecemur:
— Por los pueblos y las naciones, especialmente por aquellos que viven en la guerra, la violencia, la migración forzada y la pobreza, para que la luz de Cristo, manifestada en la Epifanía, disipe las tinieblas de la injusticia y conduzca a la humanidad por los caminos de la paz verdadera. Dominum deprecemur:
— Por los peregrinos que atravesaron la Puerta Santa, y por todos aquellos que espiritualmente vivieron este Año Jubilar, para que la gracia de la reconciliación, de la conversión y de la esperanza fructifique en vidas renovadas y en compromisos concretos con el bien común. Dominum deprecemur:
— Por los pobres, los enfermos, los ancianos, los encarcelados y por todos los que se sienten excluidos, para que encuentren en la Iglesia una casa de acogida, un refugio de esperanza y hermanos y hermanas que reconozcan en ellos la presencia del mismo Cristo. Dominum deprecemur:
— Por nosotros, aquí reunidos, para que, al celebrar la manifestación del Señor a las naciones y la clausura del Año Jubilar, continuemos caminando como peregrinos de esperanza, dando testimonio en la vida cotidiana de la luz que no se apaga, Jesucristo, nuestro Salvador. Dominum deprecemur:
O presidente conclui dizendo:
Escuta a nossa voz, Deus de infinita bondade, e, na tua providência, acompanha o nosso caminho, para que não nos deixemos vencer pelas trevas do mundo, mas sigamos com confiança a luz que não se apaga, Jesus Cristo, nosso Salvador, que vive e reina pelos séculos dos séculos.
O povo responde:
Amém.
LITURGIA EUCARÍSTICA
OFERTÓRIO
24. Inicia-se o canto e a preparação das oferendas.
25. Convém que os fiéis expressem sua colaboração trazendo uma oferenda para celebração da Eucaristia.
26. O Santo Padre, de pé junto ao altar, recebe a patena com o pão em suas mãos e, levantando-a um pouco sobre o altar, reza em silêncio.
Em seguida, coloca a patena com o pão sobre o altar.
27. O diácono coloca vinho e um pouco d'água no cálice, rezando em silêncio.
28. Em seguida, o Santo Padre recebe o cálice em suas mãos e, levantando-o um pouco sobre o altar, reza em silêncio.
Coloca o cálice sobre o altar.
29. Em seguida o Santo Padre, profundamente inclinado, reza em silêncio.
30. E, incensa as oferendas, a cruz e o altar. Depois, o diácono incensa o Santo Padre e, de uma só vez, o povo.
31. Em seguida, o Santo Padre, de pé ao lado do altar, lava as mãos, rezando em silêncio.
32. Estando, depois, no meio do altar e voltado para o povo, o Santo Padre estende e une as mãos e diz:
Orai, irmãos, para que esta nossa família, reunida em nome de Cristo, possa oferecer um sacrifício que seja aceito por Deus Pai todo-poderoso.
O povo se levanta e responde:
Receba o Senhor por tuas mãos este sacrifício, para glória do seu nome, para o nosso bem e de toda a sua santa Igreja.
SOBRE AS OFERENDAS
33. Em seguida, abrindo os braços, o Santo Padre reza a oração sobre as oferendas;
Ó Senhor, olhai com bondade as oferendas da vossa Igreja, que não mais vos apresenta ouro, incenso e mirra, mas o próprio Jesus Cristo que nestes dons se manifesta, se imola e se dá em alimento. Ele, que vive e reina pelos séculos dos séculos.
Ao terminar, o povo aclama:
Amém.
PREFÁCIO
(Cristo, luz dos povos)
34. Começando a Oração Eucarística, o Santo Padre abre os braços e diz:
Dóminus vobíscum.
O povo responde:
Et cum spíritu tuo.
Erguendo as mãos, o Santo Padre prossegue:
Sursum corda.
O povo:
Habémus ad Dóminum.
O Santo Padre, com os braços abertos, acrescenta:
Grátias agámus Dómino Deo nostro.
O povo:
Dignum et iustum est.
O Santo Padre, de braços abertos, continua o prefácio.
Na verdade, é digno e justo, é nosso dever e salvação dar-vos graças, sempre e em todo lugar, Senhor, Pai santo, Deus eterno e todo-poderoso. Pois, em Cristo, para iluminar todos os povos, revelastes hoje o mistério da nossa salvação; quando ele se manifestou em nossa carne mortal, vós nos recriastes no novo esplendor da sua imortalidade. Por isso, com os Anjos e Arcanjos, os Tronos e as Dominações e todos os coros celestes, entoamos o hino da vossa glória, cantando a uma só voz.
Ao final, une as mãos e, com o povo, canta em voz alta o Santo (Sanctus).
ORAÇÃO EUCARÍSTICA - I
(Cânon Romano)
35. O Santo Padre, de braços abertos, diz:
CP Pai de misericórdia, a quem sobem nossos louvores, suplicantes, vos rogamos e pedimos por Jesus Cristo, vosso Filho e Senhor nosso,
une as mãos e traça o sinal da cruz sobre o pão e o cálice ao mesmo tempo, dizendo:
que aceiteis e abençoeis ✠ estes dons, estas oferendas, este sacrifício puro e santo,
de braços abertos, prossegue:
que oferecemos, antes de tudo, pela vossa Igreja santa e católica: concedei-lhe paz e proteção, unindo-a num só corpo e governando-a por toda a terra, em comunhão comigo, vosso indigno servo, a quem quiseste colocar à frente da tua Igreja, e com todos os que guardam a fé católica que receberam dos Apóstolos.
36. Memento dos vivos.
Card. Silva: Lembrai-vos, ó Pai, dos vossos servos e servas
une as mãos e reza por alguns momentos em silêncio por aqueles que quer recordar.
De braços abertos, prossegue:
e de todos os que circundam este altar, dos quais conheceis a fé e a dedicação ao vosso serviço. Por eles nós vos oferecemos e também eles vos oferecem este sacrifício de louvor por si e por todos os seus, e elevam a vós as suas preces, Deus eterno, vivo e verdadeiro, para alcançar o perdão de suas faltas, a segurança em suas vidas e a salvação que esperam.
37. “Infra actionem”.
Card. Gänswein: Em comunhão com toda a Igreja, celebramos o dia santíssimo em que vosso Filho unigênito, eterno convosco na glória, se manifestou visivelmente em nossa carne. Veneramos em primeiro lugar a memória da Mãe de nosso Deus e Senhor Jesus Cristo, a gloriosa sempre Virgem Maria, a de seu esposo São José, e também a dos Santos Apóstolos e Mártires: Pedro e Paulo, André, Tiago e João, Tomé, Tiago e Filipe, Bartolomeu e Mateus, Simão e Tadeu, Lino, Cleto, Clemente, Sisto, Cornélio e Cipriano, Lourenço e Crisógono, João e Paulo, Cosme e Damião e de todos os vossos Santos. Por seus méritos e preces concedei-nos sem cessar a vossa proteção. Por Cristo, Senhor nosso. Amém.
38. O Santo Padre, com os braços abertos, continua:
Aceitai, ó Pai, com bondade, a oblação dos vossos servos e de toda a vossa família; dai-nos sempre a vossa paz, livrai-nos da condenação eterna e acolhei-nos entre os vossos eleitos.
Une as mãos.
Por Cristo, Senhor nosso. Amém.
39. Estendendo as mãos sobre as oferendas, diz:
Dignai-vos, ó Pai, aceitar, abençoar e santificar estas oferendas; recebei-as como sacrifício espiritual perfeito, a fim de que se tornem para nós o Corpo e o Sangue de vosso amado Filho, nosso Senhor Jesus Cristo.
Une as mãos.
40. O relato da instituição da Eucaristia seja proferido de modo claro e audível, como requer a sua natureza.
Qui, prídie quam paterétur,
toma o pão e, mantendo-o um pouco elevado acima do altar, prossegue:
accépit panem in sanctas ac venerábiles manus suas,
eleva os olhos,
et elevátis óculis in cælum ad te Deum Patrem suum omnipoténtem, tibi grátias agens benedíxit, fregit, dedítque discípulis suis:
inclina-se levemente
ACCÍPITE ET MANDUCÁTE EX HOC
OMNES: HOC EST ENIM CORPUS MEUM,
QUOD PRO VOBIS TRADÉTUR.
Mostra ao povo a hóstia consagrada, coloca-a na patena, genuflete em adoração.
41. Então prossegue:
Símili modo, postquam cenátum est,
toma o cálice nas mãos e, mantendo-o um pouco elevado acima do altar, prossegue:
accípiens et hunc præclárum cálicem in sanctas ac venerábiles manus suas, item tibi grátias agens benedíxit, dedítque discípulis suis:
inclina-se levemente
ACCÍPITE ET BÍBITE EX EO OMNES: HIC
EST ENIM CALIX SÁNGUINIS MEI NOVI
ET ÆTÉRNI TESTAMÉNTI, QUI PRO
VOBIS ET PRO MULTIS EFFUNDÉTUR IN
REMISSIÓNEM PECCATÓRUM.
HOC FÁCITE IN MEAM
COMMEMORATIÓNEM.
Mostra o cálice ao povo, coloca-o sobre o corporal e genuflete em adoração.
42. Em seguida, diz:
Mystérium fídei.
A assembleia aclama:
Mortem tuam annuntiámus, Dómine, et tuam resurrectiónem confitémur, donec vénias!
43. O Santo Padre, de braços abertos, diz:
CC Celebrando, pois, a memória da bem-aventurada paixão do vosso Filho, da sua ressurreição dentre os mortos e gloriosa ascensão aos céus, nós, vossos servos, e também vosso povo santo, vos oferecemos, ó Pai, dentre os bens que nos destes, o sacrifício puro, santo e imaculado, Pão santo da vida eterna e Cálice da perpétua salvação.
44. Recebei, ó Pai, com olhar benigno, esta oferta, como recebestes os dons do justo Abel, o sacrifício de nosso patriarca Abraão e a oblação pura e santa do sumo sacerdote Melquisedeque.
45. Une as mãos e, inclinando-se, diz:
Suplicantes, vos pedimos, ó Deus onipotente, que esta nossa oferenda seja levada à vossa presença, no altar do céu, pelas mãos do vosso santo Anjo, para que todos nós, participando deste altar pela comunhão do santíssimo Corpo e Sangue do vosso Filho,
ergue-se e faz sobre si o sinal da cruz, dizendo:
sejamos repletos de todas as graças e bênçãos do céu.
Une as mãos.
Por Cristo, Senhor nosso. Amém.
46. Memento dos mortos.
Card. Carneiro: Lembrai-vos, ó Pai, dos vossos filhos e filhas que nos precederam com o sinal da fé e dormem o sono da paz.
Une as mãos e, em silêncio, reza brevemente pelos defuntos que deseja recordar.
De braços abertos, prossegue:
A eles, e a todos os que descansam no Cristo, concedei o repouso, a luz e a paz.
Une as mãos.
Por Cristo, Senhor nosso. Amém.
47. Bate no peito, dizendo:
Card. Delgado: E a todos nós pecadores,
e, de braços abertos, prossegue:
que esperamos na vossa infinita misericórdia, concedei, não por nossos méritos, mas por vossa bondade, o convívio dos Apóstolos e Mártires: João Batista e Estêvão, Matias e Barnabé, Inácio, Alexandre, Marcelino e Pedro, Felicidade e Perpétua, Águeda e Luzia, Inês, Cecília, Anastácia e de todos os vossos Santos.
Une as mãos.
Por Cristo, Senhor nosso.
48. E o Santo Padre prossegue:
CP Por ele não cessais de criar, santificar, vivificar, abençoar estes bens e distribuí-los entre nós.
49. Ergue a patena com a hóstia e o cálice, dizendo:
CP ou CC Per ipsum, et cum ipso, et in ipso, est tibi Deo Patri omnipoténti, in unitáte Spíritus Sancti, omnis honor et glória per ómnia saécula sæculórum.
A assembleia aclama:
Amen.
RITO DA COMUNHÃO
50. Tendo colocado o cálice e a patena sobre o altar, o Santo Padre diz, de mãos unidas:
Præcéptis salutáribus móniti, et divína institutióne formáti, audémus dícere:
O Santo Padre abre os braços e prossegue com o povo:
Pater Noster, qui es in cælis: sanctificétur nomen tuum; advéniat regnum tuum; fiat volúntas tua, sicut in cælo, et in terra. Panem nostrum quotidiánum da nobis hódie; et dimítte nobis débita nostra, sicut et nos dimíttimus debitóribus nostris; et ne nos indúcas in tentatiónem; sed líbera nos a malo.
51. O Santo Padre prossegue sozinho, de braços abertos:
Livrai-nos de todos os males, ó Pai, e dai-nos hoje a vossa paz. Ajudados pela vossa misericórdia, sejamos sempre livres do pecado e protegidos de todos os perigos, enquanto, aguardamos a feliz esperança e a vinda do nosso Salvador, Jesus Cristo.
O Santo Padre une as mãos.
O povo conclui a oração, aclamando:
Vosso é o reino, o poder e a glória para sempre.
52. O Santo Padre, de braços abertos, diz em voz alta:
Senhor Jesus Cristo, dissestes aos vossos Apóstolos: Eu vos deixo a paz, eu vos dou a minha paz. Não olheis os nossos pecados, mas a fé que anima vossa Igreja; dai-lhe, segundo o vosso desejo, a paz e a unidade.
O Santo Padre une as mãos e conclui:
Vós, que sois Deus, com o Pai e o Espírito Santo.
O povo responde:
Amém.
53. O Santo Padre, voltado para o povo, estendendo e unindo as mãos, acrescenta:
Pax Dómini sit semper vobíscum.
O povo responde:
Et cum spíritu tuo.
54. Em seguida, o Santo Padre parte o pão consagrado sobre a patena e coloca um pedaço no cálice, rezando em silêncio.
55. Enquanto isso, canta-se o Cordeiro de Deus (Agnus Dei).
56. Em seguida, o Santo Padre, de mãos unidas, reza em silêncio.
57. O Santo Padre faz genuflexão, toma a hóstia, na mão e, elevando-a um pouco sobre a patena ou sobre o cálice, diz em voz alta, voltado para o povo:
Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccáta mundi. Beáti qui ad cenam Agni vocáti sunt.
E acrescenta, com o povo, uma só vez:
Dómine, non sum dignus, ut intres sub téctum meum, sed tantum dic verbo, et sanábitur ánima mea.
58. Enquanto o Santo Padre comunga, inicia-se o canto da Comunhão.
59. Terminada a Comunhão, o diácono purifica a patena e o cálice.
Enquanto se faz a purificação, o Santo Padre reza em silêncio.
60. Então o Santo Padre pode voltar à cadeira. É aconselhável guardar um momento de silêncio sagrado ou proferir um salmo ou outro cântico de louvor.
ORAÇÃO DEPOIS COMUNHÃO
61. Em seguida, junto à cadeira, o Santo Padre, de pé, voltado para o povo, diz de mãos unidas:
Oremos.
E todos, com o Santo Padre, rezam algum tempo, em silêncio, se ainda não o fizeram. Em seguida, o Santo Padre, de braços abertos, profere a oração Depois da Comunhão;
Ó Senhor, guiai-nos sempre e por toda parte com a vossa luz celeste, para que possamos contemplar com olhar puro e viver com amor sincero o mistério de que nos destes participar. Por Cristo, nosso Senhor.
ao terminar, o povo aclama:
Amém.
RITOS FINAIS
BÊNÇÃO FINAL
62. Se necessário, fazem-se breves comunicações ao povo.
63. Na Missa pontifical, o Santo Padre recebe a mitra e, estendendo as mãos, diz:
Dóminus vobíscum.
Todos respondem:
Et cum spíritu tuo.
64. O diácono faz o convite: Inclinate vos ad benedictionem.
65. Em seguida, o Santo Padre estendendo as mãos sobre o povo, profere a bênção e, ao terminar, todos aclamam: Amém.
Deus, qui vos de tenebris ad admirabile lumen suum vocavit, benignus super vos benedictiones suas effundat et corda vestra in fide, spe et caritate confirmet. R.
Quia Christum fidentes sequimini, qui hodie mundo manifestatus est tamquam lux in tenebris, Deus vos quoque lucem efficiat fratribus et sororibus vestris. R.
Peregrinatione vestra peracta, ad Christum Dominum, lumen de lumine, pervenire possitis, quem Magi, stella duce, quæsierunt et cum magna lætitia invenerunt. R.
O Santo Padre diz:
Sit Nomen Dómini benedictum.
Todos respondem:
Ex hoc nunc et usque in saéculum.
O Santo Padre:
Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
Todos:
Qui fecit caelum et terram. seja o nome do Senhor.
Então o Santo Padre recebe a férula, e diz:
Et benedictio Dei omnipotentis, Patris ✠ et Filii ✠ et Spiritus ✠ Sancti descendat super vos et maneat semper.
Todos:
Amen.
66. Depois, o diácono diz ao povo, de mãos unidas:
Ite, missa est.
O povo responde.
Deo grátias.
67. Por fim, todos se voltam para a imagem da Virgem Maria, enquanto canta-se a antífona mariana Santa Mãe do Redentor (Alma Redemptoris Mater).
68. Depois, como no início todos se retiram.
